श्रेष्ठ शिक्षक अेवॉर्ड मळवा बदल खूब खूब अभिनंदन

સ્વ. પ્રભાત સિંહજી બારહઠ

સ્વ. પ્રભાત સિંહજી બારહઠ

ચારણી સાહિત્ય,  ઈતિહાસનાં જાણકાર ખુબ સારા ચિત્રકાર, શિવાજી મહારાજનુ વર્લ્ઠ રેકોર્ડ (રંગ પુરણી અધુરી) ચિત્ર બનાવનાર,   લાગણીશીલ માણસ.

ચારણી સાહિત્યનાં અનેક સંશોધકો, સંપાદકોએ પ્રભાતસિંહજીનાં ચિત્રથી પોતાના પુસ્તકને શણગાર્યુ છે.

ગુજરાતનાં શ્રેષ્ઠ  ચિત્રકાર અવોર્ડ માટે મોદીજીએ જેમના નામની ભલામણ કરેલ.

તેમનો એક પ્રકલ્પ હતો કે ચારણ સર્જકો વિષયક પુસ્તક તૈયાર કરવુ જેમા ચિત્રો પ્રભાતસિંહજીનાં તથા જીવન અને કવન વિષયક સંશોધન તીથઁકર રોહડિયા તથા કિશોર બારહઠ(હજનાળી) કરવાના હતા.

ઈશરદાસજી મહારાજનુ પ્રથમ અને અસલ(બંધ બેસતુ) ચિત્ર આપણને પ્રભાતસિંહજી પાસેથી જ પ્રાપ્ત થાય છે. આ ચિત્ર સંદર્ભે તેઓશ્રીએ અનેક વાર સ્વીકાર્યુ છે કે આ ચિત્ર બનાવવાની પ્રેરણા મને રતુકાકા (રતુદાનજી રોહડિયા)એ આપી આમ આ ચિત્ર બન્યુ ને આજ ઘેર ઘેર આ ચિત્ર દ્વારા ઈશરદાદાની પુજા થાય છે.

પ્રભાતસિંહજી ભલે સ્થુળ દેહ સ્વરૂપે આપણી વચ્ચે ન રહ્યા  પણ તેઓ ઈશરદાસજી મહારાજનાં ચિત્રથી, અશ્ર્વોનાં ચિત્રોથી અને શિવાજી મહારાજનાં વર્લ્ડ રેકોર્ડ ચિત્રથી હમેંશા અમર રહેશે.

માતાજી તેમના આત્માને શાંતી અને મોક્ષ પ્રદાન કરે.

ૐ શાંતી શાંતી શાંતી
🙏🏻🙏🏻🙏🏻💐💐💐

આપણુ ગૌરવ અરડુ ભુપતભાઈ જહાભાઈ

આપણુ ગૌરવ

અરડુ ભુપતભાઈ જહાભાઈ

તાજેતરમાં જ "ધ સ્કુલ ઓફ સાઈન્સ" દ્વારા લેવાયેલ મંથલી ટેસ્ટ પરિક્ષામાં 3 નંબરે ઉતિર્ણ થઈને ગૌરવ વધારેલ છે.

चारणत्व मेगझिन का विमोचन

*चारण समाज को संगठित व सक्षम बनाने का संकल्पित cgif की मिटिंग में हुए निर्णय*

*कुलपति डॉ हाकमदान चारण का स्वागत*

*चारणत्व मेगज़ीन का विमोचन*

अहमदाबाद ‌।

चारण गढ़वी समाज को प्रगति के शिखर पर ले जाने को संकल्पित cgif की अहमदाबाद में एक अनोपचारिक बैठक आयोजित की गई। शिक्षाविद डॉक्टर हाकमदान चारण के वाईस चांसलर बनने के बाद पहली बार अहमदाबाद पधारने के अवसर पर यह बैठक रखी गई। इस अवसर पर महत्वपूर्ण विषय पर चर्चा करते हुए सभी पदाधिकारियों ने समाज के विकास व संगठन के लिए cgif के कार्यों में तेजी लाने की सहमति जताते हुए कई विषयों पर मंथन किया। श्री इन्द्र जीत टापरिया ने बताया कि वरिष्ठ सलाहकार सेवा निवृत्त IAS वी एस गढ़वी साहब की अध्यक्षता में बैठक हुई जिसमें

महत्वपूर्ण विषयों में पर चर्चा हुई। प्रमुख रूप से-

 cgif का ग्लोबल रूप से चारण समाज का डाटा शिघ्रता से एकत्र करना है , ताकि हम अपने समाज की हर क्षेत्र में स्थिति जान सके। इसी क्रम में राम दान जी , दिलिप सिलगा व  बलवंत बाठी ने

अहमदाबाद में प्रतियोगिता तैयारी करने वाले छात्रों के लिए रहने की सुविधा करने के लिए छात्रावास कि व्यवस्था के लिए एस के लांगा साहब से निवेदन किया जिस पर लांगा साहब ने इस प्रोजेक्ट में दिलिप सिलगा को आगे आकर करने का आह्वान किया । जिस पर उन्होंने सहमति जताई। अहमदाबाद व गांधीनगर के बीच में एसी जगह तलाश कर छात्रावास बनाने का तय किया गया।

Cgif राजस्थान प्रमुख श्री हाकमदान चारण ने अन्तर्राष्ट्रीय चारण समाज के लिए कार्य रत cgif के लिए पाकिस्तान में बसे 206चारण परिवार के लिए सहयोग करने का प्रस्ताव रखा, मानवीयता के नाते व चारण होने के नाते अपना दायित्व है कि विश्व में कहीं भी पिडित चारण की मदद की जानी चाहिए।

Cgif MD राजा रूडाच ने संगठन में रिक्त पदों पर शीघ्र योग्य व्यक्तियों की नियुक्ति करके cgif के कार्य को गति देने की बात कही।  रविदान मोड ने योग्य व्यक्तियों के चयन करने की ही कोशिश करने को कहा।

इस अवसर पर 114बार रक्तदान करने वाले भरत भाई का भी सम्मान किया, साथ ही चारण समाज की साहित्यिक सांस्कृतिक विरासत को जन जन तक पहुंचाने एवं कैरियर गाइडेंस, व्यवसाय व्यापार मार्गदर्शन सहित बहुआयामी विषयों पर प्रकाशित प्रथम मेगज़ीन *चारणत्व* का सभी सदस्यों ने विमोचन किया।

बैठक के समापन पर कलक्टर लांगा साहब ने सभी बिंदुओं पर कार्ययोजना पर कैसे कार्य होगा इस बाबत अपने विचार प्रकट करते हुए सभी पदाधिकारियों को जानकारी दी।

 इस अनोपचारिक बैठक में भी सभी सदस्यों ने जिस गंभीरता से समाज के लिए हर पहलू पर चिंतन मनन किया व सबको साथ लेकर  चलने की बात कही इससे निश्चित रूप से समाज का हर व्यक्ति cgif से जुड़ेगा।

महेंद्र सिंह चारण

संपादक

*चारणत्व*

અભયમ મહિલા સંમેલનમાં લોધીકા પોલીસ સ્ટેશનના પી.એસ.આઈ. એચ.પી.ગઢવીને સન્માનીત કરાયા

राजकोट चारण - गढवी समाजनां 27मां समूह लग्न महोत्सव अंगे तडामार तैयारीओ

आईश्री कामबाई मां

જાંબુડા ગામના ચારણો ઘોડાની સોદાગરી કરતા આઠ મહિના દેશાવર ખેડી ખેડી ચોમાસુ ઘરને આંગણે ગાળતા. કંકુવરણી ચારણિયાણીઓ દુઝાણાં વાઝાણાં રાખીને ઘરનો વહેવાર ચલાવતી, ઉનાળાની શીળી રાતે રોજ રાસડે ઘૂમતી અને ગામનાં, ગામધણીનાં, રામનાં ને સીતાનાં ગીતો ગાતી કે-

જામ! તારું જાંબુડું રળિયામણું રે
પરણે સીતા ને શ્રી રામ

આવે રાઘવ કુળની જાન. - જામ.

પ્રભાતનો પહોર ઉગમણી દિશામાં કંકુડાં વેરે છે. જાંબુડા ગામની સીમ જાણે સોને ભરી છે. તે ટાણે કામબાઈ નામની જુવાન ચારણી કૂવાકાંઠે બેડું ભરે છે. કાળી કામળીમાં ગોરું મોં ખીલી રહ્યું છે. ઉજાગરે રાતી આંખો હીંગળેભરી ભાસે છે. એની આંખો તો રોજની એવી રાતીચોળ રહેતી: લોક કહેતા કે, "આઈ તો ચોરાશી લોબડિયાવાળી દેવિયું ભેળી રાતે આભામંડળમાં રાસ માડે છે. એટલે આઈની આંખ્યું રાતિયું રે'છે."

રૂડાં માણસની ઉજાગરે ભરી આંખે રૂડપમાં ઉમેરો કરે છે.માટીનાં માનવી એ રૂડપના અંગારાને ગુલાબના ફૂલ સમજી દોથો ભરવા લિભાયાં છે; ને કંઈક કમતિયા દાઝ્યા છે.

કૂવાને કાંઠે કામબાઈનું એવું નીતરતુણ રૂપ નીરખીને એક આદમી ચાલ્યો ગયો. આઈનું ધ્યાન તો સીંચવામાં છે. માથેથી કામળી ખંભે સરી પડી છે. કૂવાના નીરમાં પડછાયો દેખીને એને પોતાનો પરદેશ ગયેલો ચારણ સાંભરે છે. અષાઢની વાદળીઓ આભમાં બંધાતી આવે છે. મોરલા ગળકે છે.

૨

"ગઢવો છે કે ઘરે? ઉઘાડજો!"સાંજની રુંઝ્યો રડી ને દીવે વાટ્યો ચડી તે ટાણે કામબાઈની ખડકી પર કોઈક અજાણ્યો ટૌકો પડ્યો.

"ચારણ તો ભણે ગામતરે ગાં સે, બાપ!"

એમ કહેતી ચારણીએ બારણું ઉઘાડ્યુ. જુએ તો અજાણ્યો રાજવંશી પુરુષ: ભેળો એક આદમી: સવારે કૂવાકાંઠે નીકળેલો એ જ.

"આઈ, આ જામ લાખો. આપણા નગરના ધણી. ગઢવાની હાર્યે એને આંતરે ગાંઠ્યું છે. જામનાં આદરમાન કરો આજ."

"ખમા બાપ! ક્રોડ દિવાળી-"એટલું જ્યાં જુવાન ચારણી બોલે ત્યાં તો ઓસરીમાં ઢોલિયો પડેલો તે નિકરે ઢાળ્યો અને નગરનો રાજા લાખો તે પર બેસી ગયો;બેસીને બોલ્યો: "ભાભી! દેવતા લાવજો તો, હોકો ભરીએ!"

'ભાભી શબ્દ સાંભળતાં તો ચારણીના માથામાં ચાસકો નીકળ્યો. કોઈ કુહાડો જાણે લમણા પર પડ્યો. કોઈ દિવસ 'ભાભી' શબ્દ સાંભળવાનો એને અનુભવ નહોતો.

દેવતા દીધો. બીજી વાર 'ભાભી' કહી દૂધ માગ્યું. કામબાઈની કાયા ધણેણી ઊઠી. દૂધ દીધું ત્રીજી વાર 'ભાભી કહી પાણી માગ્યું; અને ચારણીને વેણ ઠેઠે અંતરમાં ઊતરી ગયું. આંહીં ઢોલિયે બેઠેલા રાજાને રૂંવાડે કામ પ્રગટ થયો છે.વિકારના અંગારા બળે છે.

"લે બાપ! તારે જે જોતું તું ઈ બધું!" એમ અવાજ સંભળાયો. સન્મુખ આવીને ચારણી ઊભી રહી. કામળીમાં ઢાંકેલ એક થાળી હાથમાં લીધી છે. કાયા થરથર કંપે છે. "લે! લે! ઝટ!" એમ ફરી ત્રાડ પાડી.

"શું!" રાજા ચમકીને બોલ્યો.

"તારે જોઈતું તું ઈ બધું!" કહીને કામબાઈએ થાળી ઉઘાડી.

"અરરર! આઈ!" લાખાનો સાદ ફાટી ગયો. થાળીમા કાપેલાં બે થાનેલા (સ્તન) દીઠા.

"ના, ના, ભૂલ્યો! આઈ નહિ, ભાભી!"ચારણી આંખો ઘુમાવતી હસવા લાગી: "લે! લે!"

"એ આઈ! આ હું ભૂલ્યો! ઘર ભૂલ્યો!" રાજાએ હાથ જોડ્યા.

"અરે હોય નહિ! આ લે! આ લે!"

હું ભેણી ને તું ભા, સગા! આદુનો સંબંધ,
કવચન કાછેલા! કિયે અવગણે કાઢિયું! (૧)

હે રાજા! ચારણી એટલે બહેનઃ ને તું ક્ષત્રિય એટલે ભાઈઃ ચારણ-રજપૂતો વચ્ચેનો આદિથી ચાલ્યો આવતો આ સંબંધઃ છતાં હે કચ્છમાંથી જાડેજા રાજા (કાછેલા)! તેં 'ભાભી' એવું કુવચન મારા કયા અપરાધે કાઢ્યું? સાંભળીને રાજા ભાગ્યો. પાછળ થાળી સોતી ચારણીએ દોટ દીધી, 'લેતો જા! બાપ, લેતો જા!' એવા સાદ કરતી કામબાઈ પાછળ પડી અને ફરી દુહો કહ્યોઃ

સંચેલ ધન ચારણ તણાં, જરશે નજિ જસા,
અજરો રે અસા, લોઢું લાખણશિયડા! (૨)

જે જામ લાખા! આ તો ચારણા રૂપ-રૂપી ધનઃ એ તને નહિ પચે. આ તો લોઢું કહેવાય એનો તને અપચો થશે.

જામ ઘોડો દોડાવ્યે જાય છે. નગરમાં પેસી જાય છે. પાછળ ચારણી પડી છે. એના મોંમાંથી દુહો ગાજે છેઃ

ચમકપાણ લોહ ઓખદી, પાનંગ વખ પરાં,
અમરત ખાધે ન ઉતરે, ચારણ-લોઈ બરાં! (૩)

લોઢું ન જરે તો તેની ઔષધિ ચમકપાણ નામનો પથ્થર છે. સાપના વિષનું ઔષધ અમૃત છેઃ પરંતુ અમૃત ખાવાથી જેનું ઝેર ન ઉતરે તેવાં બૂરાં તો ચારણનાં લોહી છે.

નગરના મહેલમાં જામે સાંભળ્યું કે ચંડિકા સમી ચારણી હજુ તો શરીરના ટુકડા કરતીને સીમાડે લોહી છાંટતી ચાલી આવે છે. રાજા સામા ગયા, મોંમાં તરણું લઈને બોલ્યાઃ "માતાજી, મને પારકાએ ભુલાવ્યો. હવે ક્ષમા કરો."

"હું તને માફ કરું છું, પણ એક વાત યાદ રાખજેઃ આ તારા મહેલની ઓતરાદી બારી કદી ઉઘાડિશ નહિ."

૩

બાર વરસ વીતી ગયાં. જામે બીજી વાર લગ્ન કર્યાં. નવં રાણીની સાથે પોતે એક દિવસ મહેલમાં બેઠા છે.

રાણીએ પૂછ્યું: "દરબાર, ઓતરાદી દ્શ્યેથી દરિયાના પવનની લહેરો આવે છે, રળિયામણા દેખાવો જોવાય; છતાં એ જ બારી શા માટે બંધ કરાવી છે?"

"ત્યાં એક ચારણી બળી મૂઆં છે, એની મના છે."

"કેટલો વખત થયો?"

"બાર વરસ."

હસીને રાણી બોલ્યાં: "ઓહોહોહો! આજ બાર વરસે કાંઈ એની મનાઈને ગણકારવાની હોય?"

રાણીના આગ્રહથી એ બંધ બારીની ઈંટો કાઢવામાં આવી. સામે જ દરિયાનો ખારોપાટ વરસાદના જળમાં ડૂબેલો પડ્યો હતો.ચોમાસા સિવાયની એ ઋતુમાં એ ખારા પાટ વચ્ચે પરગામનો કેડો પડતો હતો. બરાબર જાંબુડાથી જે કેડો આવતો હતો તે જ કેડો. પણ અત્યારે એ પાણીમાં ડુબેલો હતો. આધે આઘે જાણે એ પાણી ઉપર આગ બળતી હતી.

જામ લાખાએ રાણીને બોલાવ્યાં. આંગળી ચીંધી જામે રાણીને કહ્યું:" "જુઓ રાણીજી, ઓલી જગ્યાએ પાણીની સપાટી ઉઅપર ભડકા બળે; ત્યાં એ ચારણ્ય બળી મરેલી."

પણ રાજા જ્યાં આંગળી ચીંધાડવા જાય, ત્યાં તો એ દૂર બળતી જ્વાળા આંગળીને ચોંટી. ઝડ! ઝડ! ઝડ! અંગ આખું સળગી ગયું.રાજા બળીને ખાખ થયો. ચારણોએ ગાયું:

ચાલણ ને કમક તણી, ઓછી મ ગણ્યે આગ!
ટાઢી હોયે તાગ, (તોયે) લાગે લાખણશિયડા! (૪)

હે લાખાજી જામ! ચારણની અંદર અને ચકમકની અંદર બેસુમાર અગ્નિ છુપાઈને રહ્યો છે.દેખાવમાં ચકમક ઠંડો છે, પણ એની સાથે ઘર્ષણ થાય ત્યારે બાળિને ખાખ કરે તેવા તણખા ઝરે છે. તેવી જ રીતે આ વૃતાંતમાં પણ અબોલ અને ઠડી કામબાઈની અંદર ઊંડાણે આગ બળતી હતી. કોઈ ન સમજે કે એ બાળી શકશે. છતાં ત્યાંથી ઊઠીને એ તને વળગી, તને ભસ્મ કર્યો.

જૂનો રાફ ન છેડીએ; જાગે કોક જડાગ,
જાગી જાડેજા સરે; કામઈ કાળો નાગ. (૫)

કોઈ રાફડાને જૂનો અને ખાલી સમજીને ઉકેળવો નહિ, કારણ કે એમાંથી કોઇક દિવસ ઝેરી સર્પ નીકળી પડે. જેવી રીતે ચારણ જ્ઞાતિ-રૂપી જૂના રાફડામાં જાડેજાને માથે કામબાઈ કાળા નાગ-શી જાગી.

(પૂર્ણ)